Шығарындылары төмен аймақ (LEZ)

LEZ — Шығарындылары төмен аймақ ең алдымен ауа сапасын жақсарту және қалалық ортаны сауықтыру үшін қажет. Ол қатаң экологиялық стандарттарға сәйкес келмейтін көліктердің кіруін шектейді.

Аймақ операторы — Алматы қаласы Жол қозғалысы және жолаушылар көлігін ұйымдастыру басқармасының «Алматы паркинг» ШЖҚ КМК (Алматы қаласы әкімдігінің 25.02.2026 жылғы №1/119 Қаулысы).

Ластаушы заттар шығарындыларының деңгейі төмен аймақ келесі көшелердің квадратында белгіленген: Бөгенбай батыр көшесінің оңтүстігінде, Абай даңғылының солтүстігінде, Желтоқсан көшесінің шығысында, Достық даңғылының батысында (Алматы қаласы әкімдігінің 28.04.2026 жылғы №2/267 Қаулысы).

Жобаны іске асырудың негізгі мақсаттары

• Ауаның ластану деңгейін төмендету. Ескі, «түтіндейтін» көліктердің кіруін шектеу халық тығыз орналасқан аудандардағы зиянды шығарындылар көлемін азайтуға мүмкіндік береді.
• Тұрғындардың денсаулығын жақсарту. Шығарындыларды азайту халық арасында тыныс алу жолдары мен жүрек-қантамыр ауруларының төмендеуіне ықпал етеді.
• «Таза» көлікке көшуді ынталандыру. Аймақтар заманауи экологиялық стандарттарға сай келетін автомобильдерді немесе электромобильдерді пайдалануды қолдайды.

Жобаны іске асыру кезеңдері

Анықтама: техникалық тексеру — автокөлік құралының пайдаланылған газдарындағы зиянды заттардың деңгейін және аймаққа кіру деңгейін анықтау мақсатында техникалық байқау желілері жүргізетін рәсім.

Техникалық тексеруден өту және экологиялық сыныпты беру талаптары

Жалпы талаптар

Шығару жүйесінің тұтастығы немесе герметикалығы бұзылған, сондай-ақ Check Engine немесе басқа ақау индикаторлары жанған/жыпылықтаған жағдайда көлік құралы пайдалануға (немесе техникалық байқаудан өтуге) жіберілмейді.

1. Экологиялық сыныптардың шығарылған жылына сәйкестігі

Өндіруші ел	Қозғалтқыш түрі	Еуро-0	Еуро-1	Еуро-2	Еуро-3	Еуро-4	Еуро-5 және 6
Ресей, ТМД, Қазақстан	Бензин, газ	2005 жылға дейін	—	2006–2007	2008–2012	2013–2015	2016 жылдан
	Дизель	2005 жылға дейін	—	2006–2007	2008–2012	2013–2015	2016 жылдан
Еуропалық Одақ (ЕО)	Бензин, газ	1991 жылға дейін	1992–1995	1996–1999	2000–2004	2005–2009	2010 жылдан
	Дизель	1991 жылға дейін	1992–1995	1996–1999	2000–2004	2005–2009	2010 жылдан
Жапония	Бензин, газ	1996 жылға дейін	1997 жылға дейін	1998–2004	2005–2010	2011 жылдан	—
	Дизель	1996 жылға дейін	1997 жылға дейін	1998–2004	2005–2010	2011 жылдан	—
Корея	Бензин, газ	2000 жылға дейін	2000 жылға дейін	2001–2002	2003–2005	2006 жылдан	2010 жылдан
	Дизель	2000 жылға дейін	2000 жылға дейін	2001–2002	2003–2005	2006 жылдан	2010 жылдан
АҚШ	Бензин, газ	1990 жылға дейін	1995 жылға дейін	1996–2000	2001–2003	2004 жылдан	2010 жылдан
	Дизель	1990 жылға дейін	1995 жылға дейін	1996–2000	2001–2003	2004 жылдан	2010 жылдан
Қытай	Бензин, газ	2003 жылға дейін	2003 жылға дейін	2004–2007	2008–2010	2011 жылдан	2013 жылдан
	Дизель	2003 жылға дейін	2003 жылға дейін	2004–2007	2008 жылдан	2011 жылдан	2011 жылдан

2. Экологиялық сыныпты анықтауға арналған шығарынды көрсеткіштері

№	Эко (Еуро) сынып	CO	CH
1	Еуро-6, Еуро-5, Еуро-4, Еуро-3	nmin бойынша ≤ 0,3%, nжоғар бойынша ≤ 0,2%	—
2	Еуро-2, Еуро-1, Еуро-0 инжектор	nmin бойынша ≤ 0,5%, nжоғар бойынша ≤ 0,3%	nmin / nжоғар бойынша ≤ 200 млн⁻¹
3	Бейтараптандыру жүйесінсіз — карбюраторлы	nmin бойынша ≤ 3,5%, nжоғар бойынша ≤ 2,0%	nmin ≤ 1200 млн⁻¹, nжоғар ≤ 600 млн⁻¹

3. Дизель қозғалтқыштарына қойылатын талаптар

№	Эко сынып	Қатты бөлшектер (PM2.5 және PM10)	Міндетті жабдық
1	Еуро-4 және жоғары	Түтінділік k, м⁻¹: ≤ 1,5	Күйе сүзгісі, SCR, AdBlue багы, температура / ОГ / мочевина датчиктері, 2NOx
2	Еуро-3 және төмен	k: үрлеусіз ≤ 2,5; үрлеумен ≤ 3,0	Күйе сүзгісі
3	Еуро-0	k: үрлеусіз ≤ 2,5; үрлеумен ≤ 3,0	Талап етілмейді / жоқ

Аймақ шегінде көлік құралдарын пайдалану үшін иелеріне қажет

• Автокөліктің техникалық жай-күйін сәйкестікке келтіру.
• Техникалық тексеруден міндетті түрде өту.
• Шығарындыларды бейтараптандыру жүйесінің міндетті түрде болуы (катализатор).
• Алматы қаласының коммуналдық және жеке автопарктері ІЖҚ-дағы жылжымалы құрамды автономды жылыту жүйелерімен немесе электр автомобиль жылытқыштарымен жабдықтауы тиіс.

Еуро-4 және одан жоғары стандарттағы дизель отынымен коммерциялық тасымалдау үшін пайдаланылған газдарды тазартуға арналған реагентті сатып алу міндеті белгіленген. Шығыс нормасы: әрбір бірлік үшін 1000 км жүріске кемінде 15 литр.

Құқық бұзушылықтар бойынша әкімшілік шаралар

Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне сәйкес.

324-бап. Қоршаған ортаны қорғау жөніндегі санитариялық-эпидемиологиялық және экологиялық талаптарды бұзу

Ескерту жасауға немесе мынадай мөлшерде айыппұл салуға әкеп соғады:

• Жеке тұлғаларға — 10 АЕК
• Лауазымды адамдарға, шағын кәсіпкерлік субъектілеріне — 15 АЕК
• Орта кәсіпкерлік субъектілеріне — 20 АЕК
• Ірі кәсіпкерлік субъектілеріне — 100 АЕК

Маңызды: лауазымды адамдардың белгіленген нормаларды арттыруға немесе төмендетуге нұсқаулар немесе рұқсаттар беруі — 25 АЕК мөлшерінде айыппұл.

334-бап. Шығарындыларда ластаушы заттардың болу нормативтерінен асыра отырып, көлік құралдарын пайдалану

Бірінші рет бұзылған кездегі айыппұл:

• Жеке тұлғаларға — 10 АЕК
• Заңды тұлғаларға — 100 АЕК

Әкімшілік жаза қолданылғаннан кейін бір жыл ішінде қайталап жасалған әрекет:

• Жеке тұлғаларға — 20 АЕК
• Заңды тұлғаларға — 200 АЕК